Od więziennego warzywnika do samodzielności
W Areszcie Śledczym w Warszawie–Grochowie, w Oddziale Zewnętrznym w Warszawie–Bemowie, rozpoczynamy pilotażowy projekt „Od więziennego warzywnika do samodzielności” – inicjatywę, która łączy edukację, pracę z naturą i rozwój kompetencji społecznych osób osadzonych. Ogród realizujemy w ścisłej współpracy ze Służbą Więzienną. Projekt prowadzi Fundacja Dom Kultury we współpracy z Instytutem Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN , w ramach programu „Inkubator pomysłów 3 – wsparcie w rozwoju innowacji społecznych dotyczących włączenia społecznego”, realizowanego przez Fundację Stocznia .
To działanie jest częścią szerszego procesu poszukiwania i rozwijania nowych rozwiązań w obszarze włączenia społecznego – od etapu pomysłu, przez testowanie, aż po upowszechnienie najlepszych modeli.
O projekcie
Projekt zakłada stworzenie modelowego ogrodu warzywnego na terenie jednostki penitencjarnej. Ogród stanie się przestrzenią nauki, współpracy i budowania odpowiedzialności. Uczestniczki zdobędą praktyczne umiejętności ogrodnicze, poznają zasady ekologicznej uprawy oraz nauczą się pracy zespołowej i planowania działań.
Program ma charakter edukacyjno-praktyczny i opiera się na regularnej pracy w ogrodzie oraz warsztatach przygotowujących do jego prowadzenia. Obejmuje m.in. planowanie nasadzeń, pielęgnację roślin, podstawy produkcji żywności oraz refleksję nad zdrowym stylem życia i samodzielnością.
Jak pokazuje pilotażowy opis programu, praca z roślinami wzmacnia poczucie sprawczości, obniża poziom stresu i pozwala zobaczyć realne efekty własnych działań – co ma kluczowe znaczenie w procesie readaptacji społecznej .
Dlaczego ogród?
Osoby przebywające w więzieniach często doświadczają izolacji, napięcia i braku wpływu na własne życie. Projekt odpowiada na te potrzeby, tworząc przestrzeń działania, współodpowiedzialności i budowania relacji. Wspólna praca w ogrodzie pozwala rozwijać kompetencje społeczne, uczyć się współpracy i odzyskiwać poczucie sensu.
Jednocześnie uczestniczki zdobywają konkretne umiejętności zawodowe, które mogą wykorzystać po opuszczeniu zakładu karnego – zarówno w pracy, jak i w codziennym życiu .
Innowacja społeczna
Projekt rozwijany jest w ramach Inkubatora pomysłów, którego celem jest wspieranie nowatorskich rozwiązań w obszarze włączenia społecznego. W ramach programu przeprowadzone zostaną dwa cykle inkubacyjne, a najbardziej obiecujące pomysły otrzymają wsparcie finansowe i merytoryczne na testowanie i rozwój.
Dodatkowo wybrane rozwiązania zostaną poddane procesowi akceleracji, a 10 najlepszych innowacji społecznych zostanie upowszechnionych jako modele możliwe do wdrażania w innych miejscach.
Projekt „Od więziennego warzywnika do samodzielności” wpisuje się w ten proces jako propozycja nowego podejścia do resocjalizacji – opartego na pracy, relacji i realnym doświadczeniu zmiany.
Partnerstwo i zespół
Koordynatorką projektu jest Beata Matusiak-Bulak z Fundacji Dom Kultury. Innowację rozwijają Ruta Śpiewak i Adam Czarnecki z Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN – badacze związani z Instytutem Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, pracujący w Instytucie Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN i zajmujący się m.in. rolnictwem społecznym oraz jego zastosowaniami w Europie.
To połączenie doświadczenia Fundacji Dom Kultury i wiedzy zespołu z Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN daje solidne podstawy do stworzenia rozwiązania, które może zostać rozwinięte i wdrożone szerzej – w kolejnych jednostkach penitencjarnych.
To dopiero początek. Jeśli pilotaż się powiedzie, ogród realizowany w Oddziale Zewnętrznym w Warszawie–Bemowie może stać się punktem wyjścia do budowania sieci więziennych ogrodów społecznych w Polsce – jako realnego narzędzia włączenia, edukacji i powrotu do samodzielności.
