W Kratkę nr 9 to kolejna edycja wyjątkowego pisma tworzonego przez kobiety odbywające karę więzienia w Areszcie Śledczym Warszawa-Grochów (w tym osadzone na Grochowie i w Oddziale Zewnętrznym na Bemowie) oraz artystki i artystów z wolności, w szczególności związanych w różny sposób z Katedrą Grafiki Uniwersytetu SWPS we Wrocławiu.
Nad dziewiątym numerem czuwają redaktorka naczelna Agata Maczkowska oraz dyrektorstwo artystyczne – dr Małgorzata Jabłońska i dr Piotr Szewczyk. Tematem numeru była radość, odpoczynek, śmiech.
„W Kratkę” jedyne takie czasopismo na świecie
W więzieniu na warszawskim Grochowie od 2012 roku działa unikatowa redakcja dziennikarsko-artystyczna. W jej zebraniach uczestniczy średnio 20 osadzonych kobiet oraz osoby z wolności: dziennikarze, pisarze, nauczyciele, artyści wizualni i studenci dziennikarstwa oraz grafiki i komunikacji. Celem tych spotkań jest przygotowanie kolejnego numeru pisma „W Kratkę”, ale także próba znalezienia odpowiedzi na pytania o znaczenie kultury i sztuki oraz ich role społeczne. Istotnym aspektem działalności redakcji jest również readaptacja społeczna skazanych poprzez ich czynne uczestnictwo w kulturze.
Czasopismo „W Kratkę”, wydawane w ramach działań edukacji kulturalnej przez warszawską Fundację Dom Kultury, zyskuje kompleksową oprawę graficzną dzięki współpracy z wykładowcami oraz studentami Katedry Grafiki Uniwersytetu SWPS. Ta współpraca trwa ciągle od 2021 roku. Przemyślana i oryginalna koncepcja graficzna, tworzona pod kierunkiem dr Małgorzaty Jabłońskiej (dyrektorki artystycznej) oraz dr Piotra Szewczyka (autora layoutu), stanowi istotny element charakterystyczny magazynu, wyróżniający go od innych: i tych więziennych, i tych artystycznych. W pracach uczestniczą studentki i studenci, którzy tworzą ilustrację do kolejnych numerów – w ramach praktyk.
Magazyn, który łączy różne perspektywy
Pismo jest niezwykle interesujące zarówno dla artystów i twórców zaangażowanych społecznie, pedagogów, psychologów, działaczy społecznych i przede wszystkim samych osadzonych. Wysoka jakość graficzna oraz poziom wydawniczy czynią je atrakcyjnym również dla odbiorców sztuki. Dzięki współpracy Fundacji Dom Kultury z Biurem Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, drukowana wersja magazynu trafia do bibliotek więziennych w całej Polsce, a wersja cyfrowa dostępna jest dla odbiorców na wolności.
Od 2022 roku do redakcji dołączyli mężczyźni odbywający karę więzienia w Zakładzie Karnym w Wołowie, a od 2023 roku – osadzeni w Areszcie Śledczym Warszawa-Białołęka. Dzięki temu skład redakcji się poszerzył, co wzbogaciło spektrum poruszanych tematów oraz zróżnicowało style pisarskie.
Edukacja i twórczość w więzieniu
Tworzenie „W Kratkę” to nie tylko redagowanie tekstów, ale przede wszystkim intensywna edukacja kulturalna. Uczestniczki projektu biorą udział w warsztatach, które stanowią bazę dla ich artykułów. Następnie ich prace trafiają do publikacji, przyczyniając się do szerzenia wiedzy na temat kultury zarówno wśród osadzonych, jak i odbiorców na wolności.
„Wiemy z gorzkiego doświadczenia, że życie w zakładach karnych zbyt łatwo popada w zapomnienie, staje się niewidzialne i dla osób z zewnątrz trochę nieprawdziwe. (…) Ale pozbawienie wolności nie może oznaczać pozbawienia szacunku, widzialności i sensu ‘życia na zamku’ (oddziale zamkniętym). I o tym właśnie jest ‘W Kratkę’: o godności w trudnej, może najtrudniejszej w życiu sytuacji” – napisała Agata Czarnacka we wstępie do 8. numeru pisma.
Międzynarodowa rozpoznawalność
Projekt zdobywa uznanie nie tylko w Polsce, ale również na arenie międzynarodowej. „W Kratkę” oraz Fundacja Dom Kultury uczestniczyły w prestiżowym wydarzeniu Jenny Brockman: Entanglement 4 #Melody w Kassel w ramach documenta 15. W działaniach wzięli udział artyści zaangażowani w więzienne projekty fundacji, m.in. Małgorzata Jabłońska, Piotr Szewczyk oraz Józek Gałązka. Kuratorem działań był Antek Burzyński.
Redakcja, która się zmienia
Pismo ma różnych redaktorów naczelnych, a skład redakcji więziennej zmienia się z biegiem lat – osadzone kobiety kończą wyroki, wychodzą na wolność lub trafiają do innych jednostek penitencjarnych. Nieprzerwanie jednak fundamentem „W Kratkę” pozostaje regularna edukacja kulturalna, która pozwala na kontynuację tego wyjątkowego projektu.
„W Kratkę” to więcej niż czasopismo – to przestrzeń twórcza, w której skazani i artyści wspólnie poszukują odpowiedzi na pytania o istotę kultury, sztuki i człowieczeństwa, niezależnie od miejsca, w którym się znajdują.
Specjalna edycja czasopisma „W Kratkę o pięknie” jest wydana dzięki grantowi Fundacji YES.
Fundacja Dom Kultury przy tworzeniu czasopisma “W Kratę” na stałe współpracuje z Aresztem Śledczym w Warszawie Grochowie i Aresztem Śledczym Warszawie – Białołęce, a także z Katedrą Grafiki wrocławskiego Uniwersytetu SWPS, w osobach dr. Małgorzaty Jabłońskiej i dr. Piotra Szewczyka, a także ich studentek i studentów.
Świetna publikacja autorstwa Małgorzaty Jabłońskiej z Katedry Grafiki wrocławskiego Uniwersytetu SWPS poświęcona procesowi powstawania “W Kratkę” z punktu widzenia grafików.
Autorami opracowania publikacji są Paulina Woźniak i Mateusz Antczak.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego
„Doposażenie Fundacji Dom Kultury”
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury — państwowego funduszu celowego
