Raport z udziału Khetanipe Romano Centro w Summer Workshop Camp: Krzyżowa 2025, realizowanym dzięki wsparciu Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego
Khetanipe Romano Centro to romańska organizacja pozarządowa z siedzibą w Peczu (Węgry). Stowarzyszenie działa na rzecz włączenia społecznego i wzmocnienia społeczności romskiej poprzez różnorodne inicjatywy edukacyjne, kulturalne i rzecznicze. Szczególne miejsce w jego misji zajmuje wspieranie edukacji dzieci i młodzieży romskiej, by wyrównywać szanse i ograniczać deficyty edukacyjne.
W ciągu ostatnich 20 lat organizacja inwestowała zasoby w zajęcia pozalekcyjne dla romskich i defaworyzowanych dzieci i młodzieży w największym romskim osiedlu w Peczu. Obejmowały one indywidualne i małogrupowe korepetycje wspierające postępy w nauce, z nadrzędnym celem zmniejszenia skali rezygnacji ze szkoły w placówce, w której odsetek uczniów romskich jest wyjątkowo wysoki, co skutkuje formą spontanicznej segregacji.
Khetanipe prowadzi także programy rozwijające umiejętności dzieci poprzez aktywności pozaszkolne, m.in. wyjścia do kina, muzeów i teatrów.
Khetanipe Romano Centro z satysfakcją współpracowało jako partner z polską Fundacją Dom Kultury przy realizacji Summer Workshop Camp: Krzyżowa 2025, wspieranego przez Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki.
Organizacja uczestniczyła w Campie w Krzyżowej w dniach 17–22 sierpnia 2025 z sześcioma młodymi uczestnikami oraz dwoma youth workerami (również poniżej 30. roku życia) w roli liderów grupy. Summer Workshop Camp był wyjątkową szansą dla młodych Romów z mniejszymi możliwościami, by doświadczyć wartości międzynarodowej mobilności młodzieżowej.
Dla większości uczestników z Khetanipe był to pierwszy wyjazd zagraniczny. Przed podróżą młodzi wyrażali obawy dotyczące komunikowania się z innymi i posługiwania się językami obcymi (np. angielskim). Po czasie spędzonym z rówieśnikami z organizacji partnerskich, podczas ewaluacji podkreślali, że zyskali pewność siebie w kontaktach międzykulturowych, ucząc się stosować alternatywne metody porozumiewania się mimo braku wspólnego języka.
Uczestnicy byli zadowoleni z zakwaterowania i wyżywienia zapewnionych przez Międzynarodowy Dom Spotkań Młodzieży w Krzyżowej. Docenili gościnność gospodarzy i wysoki poziom komfortu miejsca, doskonale dopasowanego do charakteru zajęć.
Szczególnie podkreślali wsparcie głównego organizatora – Fundacji Dom Kultury. Ocenili organizację i program jako zróżnicowane i kreatywne, a zespół Fundacji jako uważny na potrzeby uczestników, wspierający, życzliwy i otwarty. Khetanipe wysoko ceni profesjonalizm Fundacji w pracy z młodzieżą defaworyzowaną oraz jej zaangażowanie w wspieranie kultury i tożsamości romskiej.
Dla wielu węgierskich uczestników metody edukacji pozaformalnej były nowością i wyjątkowym doświadczeniem, które bardzo im się spodobało.
Wśród zajęć szczególnie wyróżnili warsztaty wideo prowadzone przez Delfina Lakatoša – możliwość poznania kreatywnego procesu tworzenia wideo i fotografii była dla nich bardzo inspirująca.
Warsztaty tożsamości i języka były dla młodych ważnym, pozytywnym wzmocnieniem. Spotkanie romskich społeczności z różnych krajów (Słowacja, Czechy, Polska) pomogło im lepiej zrozumieć własną więź z tożsamością romską. Większość węgierskich uczestników należy do społeczności beás, posługującej się własnym językiem, odmiennym od romani używanego przez Romów olaskich (Vlach). Wszyscy podkreślali, że znajomość języków romani i beás ma ogromne znaczenie, a po Campie wyrażali smutek, że na co dzień rzadko z nich korzystają.
Młodzi bardzo lubili warsztaty kulinarne, taneczne i muzyczne, podczas których mogli porównać i rozpoznać podobieństwa między społecznościami romskimi z Węgier, Słowacji, Czech i Polski. Wysoko ocenili również czas spędzony razem w nieformalnych sytuacjach. Wizyta w Świdnicy wielokrotnie pojawiała się w ewaluacji jako znakomita okazja do poznania Polski i kontaktu z lokalną społecznością.
Podsumowując, uczestnicy wrócili z niezapomnianym doświadczeniem i silną motywacją, by angażować się w kolejne międzynarodowe projekty młodzieżowe w przyszłości.
