„Powstanie Warszawskie – więzienna gra strategiczna” to innowacyjne przedsięwzięcie edukacyjno-kulturalne skierowane do grupy 20 osadzonych mężczyzn. Celem projektu jest włączenie społeczne uczestników poprzez działania artystyczne i edukacyjne, a także stworzenie autorskiej gry strategicznej inspirowanej realiami Powstania Warszawskiego. Gra jako wyposażenie świetlicy w więzieniu służyć będzie kolejnym osobom odbywającym karę więzienia w Areszcie Śledczym Warszawie – Służewcu.
Program projektu obejmuje cykl interdyscyplinarnych warsztatów, łączących wiedzę historyczną, modelarstwo, sztukę i współpracę grupową.
1. Prelekcje historyczne
Cykl zajęć rozpoczął się od spotkań edukacyjnych prowadzonych przez Marcina Mirosa, edukatora z Muzeum Powstania Warszawskiego. Uczestnicy poznali przebieg i znaczenie wydarzeń z 1944 roku, losy ludności cywilnej oraz rolę Elektrowni Powiśle – miejsca, które przez 36 dni dostarczało prąd do walczącej Warszawy.
2. Warsztaty modelarskie i plastyczne
Pod opieką Waldemara Petryka, artysty malarza, oraz Krzysztofa Nessela, modelarza i współautora projektu, uczestnicy stworzyli makietę Elektrowni Powiśle oraz ręcznie malowane figurki żołnierzy, cywilów i służby medycznej.
Warsztaty rozwijały koncentrację, precyzję i umiejętność pracy zespołowej, a jednocześnie miały charakter terapeutyczny i integracyjny.
3. Projektowanie gry strategicznej
Na podstawie wykonanej makiety i stworzonych modeli uczestnicy – przy wsparciu zespołu prowadzących – opracowali zasady autorskiej gry strategicznej, inspirowanej systemem Warhammer 40000, lecz dostosowanej do realiów Powstania Warszawskiego.
Gra od początku była pomyślana jako narzędzie edukacyjne i refleksyjne – nie skupia się na zwycięstwie militarnym, ale na współpracy, strategii, podejmowaniu decyzji i rozumieniu ich konsekwencji. Jej wymiar jest antywojenny i humanistyczny – zachęca do rozmowy o odpowiedzialności, solidarności i wpływie konfliktów na losy ludzi.
Powstał kompletny regulamin gry, który pełni także funkcję podręcznika dobrych praktyk – może być wykorzystany w innych jednostkach penitencjarnych jako model pracy edukacyjno-artystycznej. Zasady zostały opisane w sposób przejrzysty i dostępny, dzięki czemu gra może być odtwarzana i rozwijana przez kolejne grupy uczestników.
Opracowano również karty postaci i karty broni, starannie przygotowane pod względem merytorycznym i graficznym. Każda karta zawiera szczegółowe opisy umiejętności, wyposażenia i zadań, odwołujące się do realiów historycznych Powstania Warszawskiego, z zachowaniem szacunku dla faktów i bohaterów.
Autorem wszystkich projektów graficznych – plansz, kart, symboli i oprawy wizualnej gry – jest Wiktor Lingo, student grafiki na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu, który nadał grze spójny i czytelny charakter wizualny.
4. Test gry i podsumowanie
Finałowa rozgrywka pozwoliła uczestnikom sprawdzić efekty pracy i doświadczyć historii w formie interaktywnej.
Gotowa makieta, figurki i opracowany regulamin gry zostały przekazane do świetlicy więziennej, aby mogły służyć kolejnym grupom osadzonych.
W ramach projektu wypracowaliśmy model działań edukacyjno-artystycznych, który może być z powodzeniem realizowany w innych jednostkach penitencjarnych.
Autorem projektów graficznych towarzyszących przedsięwzięciu jest Wiktor Lingo, student grafiki na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu.
Foto: Archiwum Fundacji Dom Kultury
Projekt jest realizowany przez Fundację Dom Kultury dzięki dofinansowaniu ze środków
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: Kultura – Interwencje. Edycja 2025.
