W dniach 17–22 sierpnia 2025 roku w Krzyżowej odbył się międzynarodowy letni obóz edukacyjny. Gospodarzem wydarzenia była polska Fundacja Dom Kultury, a udział wzięło około 25 młodych Romów wraz ze swoimi opiekunami z czterech krajów partnerskich: Czech, Polski, Węgier i Słowacji.
Pierwszy dzień, czyli niedziela, został pięknie zakończony integracyjnym ogniskiem, podczas którego odbyło się pierwsze zapoznanie. Atmosfera była absolutnie wspaniała – było wspólne jedzenie, śpiewy i piękna muzyka romska, którą w dużej mierze wykonywały nasze dzieci. Tak rozpoczął się wyjątkowy tydzień wspólnego bycia razem.
Drugiego dnia, w poniedziałek, rozpoczęły się prezentacje wszystkich krajów partnerskich. Każda organizacja opowiadała o swojej działalności, projektach i codziennej pracy na rzecz społeczności romskich. Wieczorem odbyła się dyskoteka, podczas której pani Dziunia Blz założyła swój autentyczny, tradycyjny strój, co dzieciom bardzo się spodobało. Dla nich była to przestrzeń, w której mogły być po prostu sobą – i bardzo to pokochały.
Trzeciego dnia, we wtorek, odbyły się warsztaty z DJ-em Delfinem Łakatoszem, gdzie zarówno dzieci, jak i dorośli mogli spróbować swoich sił w nagrywaniu i montażu filmów. Wszyscy byli bardzo zaangażowani, a później wspólnie oglądali powstałe dzieło.
Popołudniu z panią Dziunią gotowano romski gulasz według przepisu jej mamy, który wszystkim bardzo smakował. Przepis był nietypowy – zawierał koper i kiszone ogórki, a także 5 korków od wina (!), które miały sprawić, że mięso szybciej zmięknie.
Czwartego dnia odbył się wykład z panią Moniką Szewczyk pt. „Moje romskie bogactwo”. Każdy musiał przygotować swój projekt pt. „Moja duma”, w którym pisał hasła i slogany, np.:
- Romano jekh avres pačiv – Jeden drugiemu okaże szacunek
- Romano kokal šoha či vareko phagela – Romskiej kości nic nie złamie
Popołudniu odbyły się warsztaty kulinarne „co ugotujesz, to zjesz” – każdy dostał zestaw składników i przepis, z których miał przygotować potrawę. Na przykład pan Giovanni miał za zadanie ugotować burgery z pokrzyw i buraków z miodowo-musztardowym sosem.
Wieczorem znów była dyskoteka.
Piątego dnia temat przewodni brzmiał „Ratujmy planetę”. Dzieci uczyły się, jak oszczędzać energię, chronić przyrodę i dbać o Ziemię. Były bardzo zainteresowane – same mówiły, że wielu rzeczy nie wiedziały i że to było dla nich bardzo pouczające.
Wieczorem nagrywano teledysk do wybranych wcześniej haseł – wszystkie musiały być w języku romskim i śpiewane. Klip nie jest jeszcze gotowy, ale ma się pojawić na YouTube do końca miesiąca.
Późnym wieczorem odbyła się gra terenowa – największy hit wśród dzieci.
Zadaniem było odnalezienie skarbu ukrytego w lesie. Mieli zaznaczoną trasę, podążali nią i po drodze musieli wykonywać różne zadania.
Szóstego i ostatniego dnia wszyscy udali się na wycieczkę do Świdnicy, gdzie oprowadzali ich harcerze, pokazując im miasto i organizując grę miejską w stylu poszukiwania herbów Świdnicy.
Po wycieczce, wieczorem, odbyło się ostatnie ognisko, podczas którego miał miejsce warsztat taneczny prowadzony przez Angelo Ciureję z żoną i koleżanką.
Potem zaproszono wszystkich do wspólnego śpiewania i tańczenia.
Letnie edukacyjne spotkanie w Świdnicy było wspaniałą szansą dla młodych ludzi z różnych stron świata, by się spotkać, podzielić doświadczeniami i opiniami oraz lepiej poznać swoją romską tożsamość – i przestać się jej wstydzić.
Dzięki tej inicjatywie młodzi mieli okazję poznać różnorodność kulturową, nawiązać nowe przyjaźnie, a przy okazji czegoś się nauczyć – również języka romskiego.
Dla wielu dzieci był to największy i najważniejszy wyjazd w życiu.
Ludzie byli mili, życzliwi, a atmosfera przez cały tydzień była niesamowita.
Dzieci cieszyły się z pysznych śniadań, pięknego pałacu, a wieczorne wydarzenia – cytując – były “top of the top”.
„Tak, oczywiście, że jedziemy znowu za rok!”
From Ostrava with love!
