Czy teatr, improwizacja i stand-up mogą wspierać proces readaptacji społecznej osób pozbawionych wolności? Jakie narzędzia edukacji kulturalnej pomagają budować relacje, rozwijać kompetencje społeczne i wzmacniać poczucie sprawczości? Odpowiedzi na te pytania poszukiwać będą uczestnicy projektu „Nikt nie zostaje w tyle – twórcze spotkanie ludzi teatru pracujących w więzieniach”, realizowanego przez Fundację Dom Kultury we współpracy z partnerami z Polski, Włoch i Irlandii.
Projekt skierowany jest do wychowawców kulturalno-oświatowych Służby Więziennej z jednostek penitencjarnych okręgu warszawskiego. Jego celem jest rozwijanie kompetencji osób odpowiedzialnych za edukację kulturalną w więzieniach, wymiana doświadczeń pomiędzy praktykami z różnych krajów oraz wypracowanie nowych metod wykorzystania działań artystycznych w procesie readaptacji społecznej osób pozbawionych wolności.
Dwudniowe szkolenie odbędzie się w Warszawie w dniach 23–24 września 2026 roku. Partnerem projektu jest Służba Więzienna, a w jego realizację zaangażowane są również instytucje i organizacje od wielu lat wykorzystujące kulturę i sztukę w działaniach społecznych i edukacyjnych: Nowy Teatr, Klub Komediowy, Stowarzyszenie Kobietostan oraz włoska organizacja CCO – Crisi come Opportunità, prowadząca działania edukacji kulturalnej w zakładach penitencjarnych dla nieletnich.
Pierwszy dzień szkolenia odbędzie się w Klubie Komediowym i będzie poświęcony wykorzystaniu stand-upu, improwizacji oraz humoru jako narzędzi pracy edukacyjnej i społecznej. Uczestnicy poznają podstawowe techniki stand-upowe, będą pracować nad komunikacją, budowaniem relacji z odbiorcami oraz przygotują własne krótkie wystąpienia sceniczne. Dzień zakończy wspólny pokaz przygotowany przez uczestników warsztatów.
Drugiego dnia uczestnicy spotkają się w Nowym Teatrze. Program obejmie warsztaty prowadzone przez edukatorów Nowego Teatru, Stowarzyszenie Kobietostan oraz włoską organizację CCO. Zajęcia będą poświęcone wykorzystaniu teatru i działań parateatralnych w pracy z osobami przebywającymi w izolacji oraz metodom budowania zaangażowania, współpracy i dialogu poprzez sztukę.
Ważnym elementem projektu będzie panel dyskusyjny „Rola edukacji kulturalnej w procesie readaptacji skazanych”. Do udziału zaproszeni zostaną edukatorzy reprezentujący organizacje partnerskie, instytucje kultury oraz przedstawiciele Służby Więziennej. Dyskusja będzie poświęcona znaczeniu edukacji kulturalnej w procesie przygotowania osób pozbawionych wolności do powrotu do społeczeństwa, a także możliwościom rozwijania współpracy pomiędzy instytucjami kultury, organizacjami społecznymi i jednostkami penitencjarnymi.
Jednym z najważniejszych rezultatów projektu będzie opracowanie praktycznego narzędziownika dla wychowawców kulturalno-oświatowych Służby Więziennej. Publikacja będzie zawierała opisy metod pracy, przykłady dobrych praktyk oraz inspiracje do prowadzenia działań teatralnych, artystycznych i edukacyjnych w jednostkach penitencjarnych.
Projekt ma charakter międzynarodowy i opiera się na przekonaniu, że dostęp do kultury oraz możliwość uczestniczenia w działaniach artystycznych mogą odgrywać istotną rolę w procesie readaptacji społecznej. Spotkanie będzie okazją do wymiany doświadczeń, budowania trwałych partnerstw oraz wspólnego poszukiwania nowych rozwiązań wspierających pracę wychowawców i edukatorów działających w środowisku penitencjarnym.
Dofinansowanie
Zadanie „Nikt nie zostaje w tyle – twórcze spotkanie ludzi teatru pracujących w więzieniach” zostało dofinansowane ze środków budżetu państwa przyznanych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury SYNERGIE. Edycja 2026.
