{"id":10506,"date":"2021-11-12T07:15:30","date_gmt":"2021-11-12T06:15:30","guid":{"rendered":"http:\/\/fundacjadomkultury.pl\/?p=10506"},"modified":"2021-11-12T07:15:30","modified_gmt":"2021-11-12T06:15:30","slug":"klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\/","title":{"rendered":"K\u0142odzka Roma \u2013 dziedzictwo i przysz\u0142o\u015b\u0107, Romowie na Dolnym \u015al\u0105sku"},"content":{"rendered":"

Agnieszka Caban
\n 
\nRomowie jako najbardziej liczna mniejszo\u015b\u0107 etniczna w naszym kraju zwi\u0105zana jest histori\u0105 i kultur\u0105 z wieloma regionami Polski. Wed\u0142ug danych z ostatniego i jeszcze aktualnego Spisu Powszechnego z 2011 roku w wojew\u00f3dztwach: ma\u0142opolskim, \u015bl\u0105skim
\ni dolno\u015bl\u0105skim zamieszkuje najwi\u0119ksza liczba Rom\u00f3w w por\u00f3wnaniu do innych wojew\u00f3dztw w naszym kraju.[1]<\/a> Z lokalnego punktu widzenia, gdybym by\u0142a mieszkank\u0105 tych wojew\u00f3dztw, to chcia\u0142abym si\u0119 dowiedzie\u0107 wi\u0119cej na temat tak licznej grupy mieszka\u0144c\u00f3w. Czy w rzeczywisto\u015bci by\u0142oby to \u0142atwe? Czy lokalne historie opowiadane z punktu widzenia os\u00f3b z mniejszo\u015bci narodowych i etnicznych s\u0105 og\u00f3lnodost\u0119pne? <\/strong>
\n <\/strong>
\nKilka lat temu bardzo ucieszy\u0142am si\u0119 na nowo wydan\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 autorstwa Moniki Szewczyk \u201eO Romach w Nowej Hucie \u2013 s\u0142\u00f3w kilka\u201d[2]<\/a>  oraz film \u201eByli kowale, byli\u2026\u201d. Pierwsza pozycja to ksi\u0105\u017cka o historii Rom\u00f3w z Nowej Huty, opowiedziana r\u00f3wnie\u017c s\u0142owami bohater\u00f3w, mieszka\u0144c\u00f3w dzielnicy Krakowa. Druga to film dokumentalny o jednej z najstarszych profesji wykonywanej przez Rom\u00f3w na obszarze Karpat.
\nKsi\u0105\u017cka \u201eO Romach w Nowej Hucie \u2013 s\u0142\u00f3w kilka\u201d jest bogato ilustrowana prywatnymi, historycznymi ju\u017c fotografiami. Zar\u00f3wno ksi\u0105\u017cka, jak i film tworz\u0105 doskona\u0142y duet powi\u0105zany historiami Rom\u00f3w z grupy Bergitka Roma, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wielu z nich na pocz\u0105tku trudni\u0142o si\u0119 tradycyjnym fachem jakim by\u0142o kowalstwo, a nast\u0119pnie byli zmuszeni do opuszczenia swoich rodzinnych miejscowo\u015bci w poszukiwaniu nowego, lepszego \u017cycia, kt\u00f3re mog\u0142a zapewni\u0107 jedynie lepiej p\u0142atna praca.  Takie nadzieje dawa\u0142a komunistyczna propaganda, zach\u0119caj\u0105c do przeprowadzki do Nowej Huty. Dlatego film i ksi\u0105\u017cka opowiadaj\u0105 pewn\u0105 histori\u0119 Rom\u00f3w wyrwanych ze swojego naturalnego \u015brodowiska do nowoczesnego, socjalistycznego miasta, w kt\u00f3rym musieli si\u0119 odnale\u017a\u0107 i z kt\u00f3rym zwi\u0105zali swoje p\u00f3\u017aniejsze historie. Ksi\u0105\u017cka Moniki Szewczyk opowiada wi\u0119c w\u0142a\u015bciwie historie Nowej Huty poprzez poszczeg\u00f3lnych bohater\u00f3w. Podejmuje punkt widzenia zupe\u0142nie nie znany og\u00f3\u0142owi spo\u0142ecze\u0144stwa. Patrzy przez pryzmat cz\u0142onk\u00f3w mniejszo\u015bci etnicznej, kt\u00f3rych odmienno\u015b\u0107 kulturowa by\u0142a nie do przeoczenia. To zupe\u0142nie nowe spojrzenie i nowa wra\u017cliwo\u015b\u0107, historia miasta i bohater\u00f3w opowiedziana z zupe\u0142nie innej perspektywy ni\u017c dotychczasowe relacje chocia\u017cby etnicznych Polak\u00f3w.
\nKilkana\u015bcie lat temu w podobnym tonie zosta\u0142a wydana ksi\u0105\u017cka \u201eLegniccy Cyganie-Romowie\u201d[3]<\/a>. Autor na podstawie materia\u0142\u00f3w archiwalnych i wspomnie\u0144, relacji romskich i nie-romskich mieszka\u0144c\u00f3w Legnicy opowiedzia\u0142 histori\u0119 rodzin romskich, kt\u00f3re zwi\u0105zane by\u0142y z tym miastem. Powsta\u0142 wyj\u0105tkowy materia\u0142 ilustruj\u0105cy nie tylko historie tych rodzin, ale r\u00f3wnie\u017c Legnicy.
\nIle podobnych historii znamy? Ile zosta\u0142o zebranych, a ile opublikowanych? Bior\u0105c pod uwag\u0119 mo\u017cliwo\u015bci wyst\u0119powania takich historii w ca\u0142ym kraju, czyli czasy po drugiej wojnie \u015bwiatowej, okres komunizmu i demokratycznych przemian w Polsce w por\u00f3wnaniu do potencja\u0142u,  jest ich tak naprawd\u0119 bardzo ma\u0142o. A przecie\u017c to w\u0142a\u015bnie te historie warto by\u0142oby przytoczy\u0107.
\nMy\u015bl\u0105c o potrzebie odkrywania coraz to nowych historii, opowiadanych
\nz r\u00f3\u017cnych\/r\u00f3\u017cnorodnych perspektyw, kt\u00f3re przecie\u017c wzbogac\u0105 nasz\u0105 wsp\u00f3lna histori\u0119, przed rokiem w Fundacji Dom Kultury postanowili\u015bmy przygotowa\u0107 projekt \u201eK\u0142odzka Roma\u201d(\u201eK\u0142odzcy Romowie\u201d). Dlaczego w\u0142a\u015bnie K\u0142odzko? Ot\u00f3\u017c Dolny \u015al\u0105sk to \u015bwietne miejsce do poznawania Rom\u00f3w, du\u017co si\u0119 tu dzieje, jest spora r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, zamieszkuje tu wiele grup romskich, s\u0105 romscy migranci, w ko\u0144cu jest wiele organizacji spo\u0142ecznych, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105, aby wesprze\u0107 ich \u015brodowisko, to tutaj r\u00f3wnie\u017c przyje\u017cd\u017caj\u0105 studenci z Warszawy, aby pozna\u0107 Rom\u00f3w i ich kultur\u0119, o kt\u00f3rej ucz\u0105 od wyk\u0142adowc\u00f3w i z ksi\u0105\u017cek. Natomiast powiat k\u0142odzki w tym wojew\u00f3dztwie jest jednym z teren\u00f3w najliczniej zamieszkiwanych przez Rom\u00f3w.
\nRomowie obecni w Europie od  kilkuset lat. Grupa ta ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107 kulturow\u0105 i pochodzenie etniczne by\u0142a i jest nara\u017cana na liczne prze\u015bladowania, dyskryminacj\u0119, stygmatyzacj\u0119, marginalizacj\u0119 i wykluczenie spo\u0142eczno-kulturalne.
\nW poprzednich dekadach dotkn\u0119\u0142y j\u0105 liczne pogromy, zag\u0142ada podczas II wojny \u015bwiatowej, przymusowa asymilacja w pa\u0144stwach komunistycznych maj\u0105ca na celu pozbawienie Rom\u00f3w to\u017csamo\u015bci kulturowej.   Kultura romska jest istotn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kultury polskiej, a tak\u017ce europejskiego dziedzictwa kulturowego. Jednak  zazwyczaj ukazywano taki jej wizerunek, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 zauwa\u017cony przez spo\u0142ecze\u0144stwo wi\u0119kszo\u015bciowe, tj. muzyka, barwne stroje, wyolbrzymiane „niecodzienne” zwyczaje. Nie poci\u0105gn\u0119\u0142o to za sob\u0105 wsparcia chocia\u017cby artyst\u00f3w romskich, a Rom\u00f3w traktowano, jako ubarwienie spotka\u0144 i egzotyczny dodatek. Bia\u0142\u0105 plam\u0105 w historii Rom\u00f3w s\u0105 poszczeg\u00f3lne historie grup, lokalnych spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y kultur\u0119 polskich spo\u0142eczno\u015bci, by\u0142y i s\u0105 nadal ich integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105.
\nTak\u0105 bia\u0142\u0105 plam\u0105 s\u0105 w\u0142a\u015bnie losy i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 grupy romskich z powiatu k\u0142odzkiego. Projekt \u201eK\u0142odzka Roma\u201d mia\u0142 z jednej strony wzmocni\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 Rom\u00f3w, udokumentowa\u0107 ich dokonania, a z drugiej przedstawi\u0107 spo\u0142eczno\u015bci polskiej prawdziwe oblicze romskiej kultury i lokaln\u0105 histori\u0119 Rom\u00f3w. Istotnym elementem by\u0142oby ukazanie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci i bogactwa kulturowego tej grupy etnicznej, co z pewno\u015bci\u0105 wp\u0142yn\u0119\u0142oby w du\u017cym stopniu na integracj\u0119 ze spo\u0142ecze\u0144stwem wi\u0119kszo\u015bciowym, a tak\u017ce wzmocnienie kultury romskiej poprzez prac\u0119 z osobami pochodzenia romskiego, kt\u00f3re znaj\u0105 histori\u0119 regionu, z perspektywy w\u0142asnej grupy etnicznej. Nasze dzia\u0142ania mia\u0142y podnie\u015b\u0107 rang\u0119 mniejszo\u015bci romskiej, jako grupy \u017cyj\u0105cej w regionie i ukazanie, \u017ce mimo wielu panuj\u0105cych uprzedze\u0144, s\u0105 wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 lokalnego spo\u0142ecze\u0144stwa wi\u0119kszo\u015bciowego.
\nW lipcu 2021 roku wraz z Fundacj\u0105 Dom Kultury uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107 pierwsz\u0105 edycj\u0119 festiwalu \u201eK\u0142odzka Roma\u201d w Kudowie-Zdroju.  Wydarzenie mia\u0142o zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 regionu oraz na to, \u017ce kultura romska jest jego istotn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105. Festiwal by\u0142 okazj\u0105 do poznania jej historii i tw\u00f3rc\u00f3w i autentycznego spotkania ludzi zainteresowanych kultur\u0105 tej mniejszo\u015bci etnicznej. W warsztatach malarskich, kulinarnych, muzycznych, performansach, koncercie, biesiadzie przy ognisku wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 przesz\u0142o 100 go\u015bci. Zaj\u0119cia prowadzili m.in. arty\u015bci Per\u0142a Krystyna i Micha\u0142 Markowscy, Krzysztof Gill, R\u00f3\u017ca \u0141akatosz oraz wsp\u00f3\u0142pracownicy Fundacji Dom Kultury. Na festiwal do Kudowy-Zdroju przyby\u0142o wiele os\u00f3b z ca\u0142ego kraju, wojew\u00f3dztwa i regionu \u017cywo zainteresowanych romsk\u0105 kultur\u0105. To by\u0142 pierwszy krok do poznania romskiej historii i kultury regionu.
\nK\u0142odzko zamieszkuje kilkaset os\u00f3b pochodzenia romskiego. Jest to bardzo du\u017ce skupisko, gdzie Romowie zamieszkiwali ju\u017c po II wojnie \u015bwiatowej w du\u017co mniejszych ilo\u015bciach, a ich liczba zwi\u0119ksza\u0142a si\u0119 w zwi\u0105zku z osiedlaniem Rom\u00f3w w latach 50. i 60. XX wieku. Wed\u0142ug danych na 31 grudnia 1970 r. na terenie wojew\u00f3dztwa wroc\u0142awskiego mieszka\u0142o 356 rodzin cyga\u0144skich licz\u0105cych og\u00f3\u0142em 1689 os\u00f3b, rozlokowanych w 20 powiatach i 4 miastach stanowi\u0105cych powiaty. Opr\u00f3cz Legnicy, najwi\u0119ksze skupiska tej ludno\u015bci znajdowa\u0142y si\u0119 w: Bystrzycy \u2013 17 rodzin (350 os\u00f3b), K\u0142odzku \u2013 38 rodzin (277 os\u00f3b)<\/em>[4]<\/a>. <\/em>
\nZdecydowanie wi\u0119kszo\u015b\u0107 Rom\u00f3w zamieszkuj\u0105cych obecnie Dolny \u015al\u0105sk, w tym Kotlin\u0119 K\u0142odzk\u0105 to Romowie z grupy Bergitka Roma.[5]<\/a> Przegl\u0105daj\u0105c pierwsze dost\u0119pne informacje o Romach z K\u0142odzka w Internecie natrafiamy g\u0142\u00f3wnie na kwestie socjalno-bytowe, przewijaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cne wiadomo\u015bci o dzia\u0142alno\u015bci asystentki edukacji romskiej \u2013 Ewy Madejczyk, kt\u00f3ra od lat aktywnie wspiera uczni\u00f3w i uczennice romskie, a w s\u0105siedniej Bystrzycy K\u0142odzkiej od kilkudziesi\u0119ciu lat dzia\u0142a zesp\u00f3\u0142 romski \u201eMrodo Dziwe\u0142\u201d.  Na pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 poszczeg\u00f3lnych historii zwi\u0105zanych z pierwszymi romskimi mieszka\u0144cami K\u0142odzka, ich \u017cyciem, dzia\u0142alno\u015bci\u0105, a mo\u017ce nawet dokonaniami. Na portal Polska.org<\/em> zamieszczono zdj\u0119cia dzieci romskich z ulicy \u0141ukasi\u0144skiego w K\u0142odzku.[6]<\/a> Zdj\u0119cia pochodz\u0105 z 1967 roku, s\u0105 bezimienne, anonimowe, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zatytu\u0142owano po prostu \u201eDzieci romskie\u201d. Ich bohaterowie i bohaterki \u015bmia\u0142o na nich pozuj\u0105 do obiektywu, s\u0105 u\u015bmiechni\u0119ci i wygl\u0105daj\u0105 beztrosko. Na dw\u00f3ch zdj\u0119ciach m\u0142oda romska dziewczyna, na dw\u00f3ch innych r\u00f3wnie anonimowi m\u0119\u017cczyzna i kobieta pozuj\u0105cy z dzie\u0107mi.
\nCzy uda nam si\u0119 zbudowa\u0107 obraz z brakuj\u0105cych puzzli tej wsp\u00f3lnej, wielokulturowej historii? A mo\u017ce nawi\u0105\u017cemy kontakt z bohaterami zdj\u0119\u0107? Mo\u017ce opowiedz\u0105 nam swoje unikatowe historie, a mo\u017ce poznamy nowe opowie\u015bci z ich perspektywy? Przed nami nie lada wyzwanie, w nast\u0119pnej ods\u0142onie portalu E-Drom <\/em>postaramy si\u0119 odda\u0107 g\u0142os naszym bohaterom, porozmawia\u0107 o tym jak wygl\u0105da\u0142a przesz\u0142o\u015b\u0107 i codzienno\u015b\u0107 romskich mieszka\u0144c\u00f3w K\u0142odzka.
\n <\/strong>
\n <\/strong>
\n <\/strong>
\n[1]<\/a> Zob. Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludno\u015bci i Mieszka\u0144<\/em>, 2011, https:\/\/stat.gov.pl\/spisy-powszechne\/nsp-2011\/nsp-2011-wyniki-wstepne\/wyniki-narodowego-spisu-powszechnego-ludnosci-i-mieszkan-2011,3,1.html<\/a>, (dost\u0119p: 8.10.2021).
\n[2]<\/a>M. Szewczyk, O Romach w Nowej Hucie \u2013 s\u0142\u00f3w kilka, <\/em>Integracyjne Stowarzyszenie \u201eSawore\u201d, Krak\u00f3w 2019.
\n[3]<\/a> W. Kondusza, Legniccy Cyganie-Romowie<\/em>, Legnica 2006.
\n[4]<\/a>  <\/em>Archiwum Pa\u0144stwowe we Wroc\u0142awiu, Oddzia\u0142 w Legnicy, PMRN w Legnicy, sygn. 550, s. 73 – Informacja o sytuacji ludno\u015bci cyga\u0144skiej na terenie wojew\u00f3dztwa, <\/em>za: W. Kondusza, Cyganie Legniccy<\/em>, <\/em>\u201eSzkice Legnickie\u201d, t. XXV, 2004 r., https:\/\/portal.legnica.eu\/program-pomocy-romom-2-155\/cyganie-legniccy\/<\/a> , (dost\u0119p: 8.10.2021).
\n[5]<\/a> Strona internetowa Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji, http:\/\/mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl\/mne\/mniejszosci\/charakterystyka-mniejs\/6480,Charakterystyka-mniejszosci-narodowych-i-etnicznych-w-Polsce.html#romowie<\/a> (dost\u0119p: 8.10.2021).
\n[6]<\/a> https:\/\/polska-org.pl\/6203251,Klodzko,Klodzcy_Romowie.html<\/a>  , zdj\u0119cia na portalu zamie\u015bci\u0142 Zbigniew Franczukowski.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Agnieszka Caban   Romowie jako najbardziej liczna mniejszo\u015b\u0107 etniczna w naszym kraju zwi\u0105zana jest histori\u0105 i … Czytaj dalej \u201eK\u0142odzka Roma \u2013 dziedzictwo i przysz\u0142o\u015b\u0107, Romowie na Dolnym \u015al\u0105sku\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-10506","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"yoast_head":"\nK\u0142odzka Roma \u2013 dziedzictwo i przysz\u0142o\u015b\u0107, Romowie na Dolnym \u015al\u0105sku - Fundacja Dom Kultury<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"K\u0142odzka Roma \u2013 dziedzictwo i przysz\u0142o\u015b\u0107, Romowie na Dolnym \u015al\u0105sku - Fundacja Dom Kultury\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Agnieszka Caban   Romowie jako najbardziej liczna mniejszo\u015b\u0107 etniczna w naszym kraju zwi\u0105zana jest histori\u0105 i … Czytaj dalej \u201eK\u0142odzka Roma \u2013 dziedzictwo i przysz\u0142o\u015b\u0107, Romowie na Dolnym \u015al\u0105sku\u201d\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Fundacja Dom Kultury\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-11-12T06:15:30+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"wojtek\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"wojtek\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"wojtek\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f182b8ac59ee2351f00dbc1ca9ac9ab\"},\"headline\":\"K\u0142odzka Roma \u2013 dziedzictwo i przysz\u0142o\u015b\u0107, Romowie na Dolnym \u015al\u0105sku\",\"datePublished\":\"2021-11-12T06:15:30+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\\\/\"},\"wordCount\":1611,\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\\\/\",\"name\":\"K\u0142odzka Roma \u2013 dziedzictwo i przysz\u0142o\u015b\u0107, Romowie na Dolnym \u015al\u0105sku - Fundacja Dom Kultury\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2021-11-12T06:15:30+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f182b8ac59ee2351f00dbc1ca9ac9ab\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"K\u0142odzka Roma \u2013 dziedzictwo i przysz\u0142o\u015b\u0107, Romowie na Dolnym \u015al\u0105sku\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/\",\"name\":\"Fundacja Dom Kultury\",\"description\":\"Kolejna witryna oparta na WordPressie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f182b8ac59ee2351f00dbc1ca9ac9ab\",\"name\":\"wojtek\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/fundacjadomkultury.pl\\\/en\\\/author\\\/wojtek\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"K\u0142odzka Roma \u2013 dziedzictwo i przysz\u0142o\u015b\u0107, Romowie na Dolnym \u015al\u0105sku - Fundacja Dom Kultury","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"K\u0142odzka Roma \u2013 dziedzictwo i przysz\u0142o\u015b\u0107, Romowie na Dolnym \u015al\u0105sku - Fundacja Dom Kultury","og_description":"Agnieszka Caban   Romowie jako najbardziej liczna mniejszo\u015b\u0107 etniczna w naszym kraju zwi\u0105zana jest histori\u0105 i … Czytaj dalej \u201eK\u0142odzka Roma \u2013 dziedzictwo i przysz\u0142o\u015b\u0107, Romowie na Dolnym \u015al\u0105sku\u201d","og_url":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\/","og_site_name":"Fundacja Dom Kultury","article_published_time":"2021-11-12T06:15:30+00:00","author":"wojtek","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"wojtek","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\/"},"author":{"name":"wojtek","@id":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/#\/schema\/person\/0f182b8ac59ee2351f00dbc1ca9ac9ab"},"headline":"K\u0142odzka Roma \u2013 dziedzictwo i przysz\u0142o\u015b\u0107, Romowie na Dolnym \u015al\u0105sku","datePublished":"2021-11-12T06:15:30+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\/"},"wordCount":1611,"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\/","url":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\/","name":"K\u0142odzka Roma \u2013 dziedzictwo i przysz\u0142o\u015b\u0107, Romowie na Dolnym \u015al\u0105sku - Fundacja Dom Kultury","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/#website"},"datePublished":"2021-11-12T06:15:30+00:00","author":{"@id":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/#\/schema\/person\/0f182b8ac59ee2351f00dbc1ca9ac9ab"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/klodzka-roma-dziedzictwo-i-przyszlosc-romowie-na-dolnym-slasku\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"K\u0142odzka Roma \u2013 dziedzictwo i przysz\u0142o\u015b\u0107, Romowie na Dolnym \u015al\u0105sku"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/#website","url":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/","name":"Fundacja Dom Kultury","description":"Kolejna witryna oparta na WordPressie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/#\/schema\/person\/0f182b8ac59ee2351f00dbc1ca9ac9ab","name":"wojtek","sameAs":["https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en"],"url":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/author\/wojtek\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10506","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10506"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10506\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10506"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10506"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacjadomkultury.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10506"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}